Düşük karbonhidratlı diyetten yüksek karbonhidratlı beslenmeye geçince vücutta neler oluyor?
NYU Langone Health araştırmacıları, 18–50 yaş arası, fazla kilolu veya obez fakat kalp‑damar hastalığı ve diyabeti olmayan 54 katılımcıyı inceleyerek, çok düşük karbonhidratlı bir beslenme programının ardından yüksek karbonhidratlı diyetlere geçişin vücutta yarattığı değişiklikleri ortaya koydu. Başlangıçta katılımcılara, günlük enerji alımını yüzde 40 oranında azaltan hazır yemeklerden oluşan bir diyet verildi; bu program, katılımcıların vücut ağırlıklarının yaklaşık yüzde 15’ini kaybetmelerine yol açtı. Kilo kaybı sağlandıktan sonra katılımcılar üç gruba ayrıldı: bir grup düşük karbonhidratlı beslenmeye devam etti, diğer iki grup ise 10 hafta boyunca farklı yüksek karbonhidratlı diyetler uyguladı. Her iki yüksek karbonhidratlı diyet, enerji alımının yüzde 57’sini karbonhidratlardan, yüzde 25’ini yağlardan ve yüzde 18’ini proteinden sağladı; ancak karbonhidratın kaynağı farklıydı.
Bir grup, enerji alımının yüzde 20’sini rafine tahıllardan gelen nişastadan elde etti; diğer grup ise aynı oranı ilave şekerden sağladı. Araştırmacılar, yüksek nişastalı diyet grubunda kan testlerinde iltihaplanma göstergelerinin diğer iki gruba kıyasla daha yüksek olduğunu tespit etti. Bu grupta bağışıklık hücrelerinin ve iltihaplanmayla ilişkili bazı mekanizmaların daha fazla aktive olduğu gözlemlendi; kanda adipsin seviyeleri, CD4+ T hücreleri ve nötrofillerin aktivasyonunda artış bulunmuştur. Farelerde yapılan ek deneylerde, nişastadan elde edilen maştodekstrin verilen hayvanlarda bağışıklık aktivitesinin arttığı görülmüştür.
Yüksek şekerli diyet grubunda ise üç grup arasında en düşük bağışıklık aktivitesi ölçüldü. Araştırmacılar, bu bulgunun yüksek şeker tüketiminin sağlıklı olduğu şeklinde yorumlanmaması gerektiği konusunda uyardı; bazı bağışıklık yanıtlarının baskılanmasının vücudun savunma mekanizmalarını olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekildi. Rafine tahılların yemek sonrasında kan şekerinde hızlı yükselişlere yol açabileceği ve bu ani yükselişlerin tamamlayıcı sistemi (kompleman sistemi) harekete geçirerek iltihaplanmayla ilişkili diğer mekanizmaları tetikleyebileceği değerlendirildi. Çalışmanın sonuçları, karbonhidrat türünün sağlık üzerindeki etkilerinde önemli bir rol oynadığını ve yüksek nişastalı diyetlerin iltihaplanmayı artırabileceğini, yüksek şekerli diyetlerin ise bağışıklık yanıtlarını baskılayabileceğini göstermektedir.
