SPK’dan yatırım ve kripto işlemlerinde yeni düzenleme: Yabancılara pasaportla işlem imkanı
SPK, Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenlemeyle, Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin yatırım ve kripto işlemlerini uzaktan kimlik tespitiyle yürütmelerine izin verdi. Düzenleme, bu kişilerin Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’nın (ICAO) 9303 standardına uygun ve NFC özelliği bulunan pasaportlarını kullanmalarını zorunlu kıldı. Pasaport çipinde bulunan verilerin, kağıt üzerindeki bilgilerle eşleştirilmesiyle kimlik doğrulaması tamamlanır; NFC ile doğrulama yapılamazsa, uzaktan müşteri ilişkisi kurulamaz.
Ayrıca, yabancı müşterilerin adres bilgileri yoğun bir şekilde doğrulanmak zorunda. Adres teyidi, yerleşim yeri belgesi, son üç ay içinde düzenlenmiş elektrik, su veya doğalgaz faturası, kamu kurumları tarafından verilen belgeler veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden risk bazlı kontrol edilerek sağlanır. Adres doğrulanmadan para, kripto varlık transferi veya sermaye piyasası araçlarının virmanı gerçekleştirilemez. Müşterinin kullandığı elektronik ortamdan elde edilen IP/port bilgisi, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı verileri de pasaport verileriyle birlikte risk temelli değerlendirilmektedir; şüpheli bir durum tespit edilirse, uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılır. Yabancı müşteriler yüksek risk grubunda izlenir ve işlem profilleriyle iş ilişkisinin amacı dışında yapılan işlemlerde gerekli tedbirler uygulanır. Para transferleri yalnızca yurt dışında kendi adına açılmış banka hesabından yapılabilir ve SWIFT sistemi üzerinden gerçekleştirilir; transfer mesajlarındaki bilgiler, kimlik tespiti sırasında verilen bilgilerle uyuşup uyuşmadığı kontrol edilir. Bu bilgiler her üç aylık dönemin sonunda Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK)’a bildirilir.
Düzenleme aynı zamanda ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilere de uzaktan müşteri olma imkânı tanır. Tüzel kişiyi temsil eden kişinin kimliği uzaktan tespit edilirken, temsil yetkisi MERSIS ve/veya Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden doğrulanır. Gerektiğinde imza sirküleri görüntü veya ekran görüntüsüyle kontrol edilebilir. Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde, uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılır. Bu önlemler, kara para aklama riskini azaltmak ve yabancı yatırımcıların işlemlerini güvenli bir şekilde yürütmek amacıyla alınmıştır.
