Avrupa Birliği, ABD ve Çin’in gerisinde kaldığı yapay zeka yarışında büyük bir hamle yaptı. Tam 10 milyar euro (yaklaşık 11,5 milyar dolar) bütçeyle kıta genelinde yedi adet yapay zeka dev tesisinin kurulacağını duyurdu. Avrupa Komisyonu’ndan yapılan açıklamada, projeler için en az 20 milyar euroluk özel yatırımın da çekilmesinin hedeflendiği belirtildi. Başlangıçta beş tesis planlanırken, AB ülkelerinden gelen yoğun talep üzerine sayı yediye çıkarıldı. Yani Avrupalılar işi sıkı tutuyor…
Bu dev tesisler ne işe yarayacak? Şöyle anlatayım: Gelişmiş yapay zeka işlemcileri, yazılımlar, bulut teknolojileri, yüksek hızlı bağlantı ve veri merkezleri bir araya gelecek. Yani aslında Avrupa’nın kendi yapay zeka altyapısını kurma çabası. Zaten halihazırda 19 yapay zeka fabrikası var, ama bunlar yetmediği için yeni merkezler eklenecek. AB’nin teknolojiden sorumlu Komisyon Üyesi Henna Virkkunen, “Yapay zeka gelişimi hızlanırken, dev tesisler içindeki hesaplama gücüne erişim Avrupa için stratejik bir zorunluluktur” dedi. Valla adam haklı…
Neyse devam edelim… Proje sanayi liderliğinde yürütülecek. AB ve ulusal fonlardan sağlanan 10 milyar euroya kadar kamu desteği var, bir de üzerine en az 20 milyar euro özel yatırım bekleniyor. Bu paralarla start-up’lar, ölçeklenen şirketler, KOBİ’ler, sanayi, akademi ve kamu kurumları gelişmiş yapay zeka modelleri eğitebilecek, çıkarım yapabilecek, ince ayar yapabilecek. Yani sadece büyük şirketler değil, küçük girişimler de bu altyapıdan faydalanacak.
Önemli bir nokta daha var: Bu tesislerde geliştirilen teknolojiler, AB’nin veri koruma, güvenlik ve etik standartlarına tabi olacak. Yani Çin’deki gibi başıboş değil, kurallı bir yapay zeka gelişimi hedefleniyor. Teknoloji sağlayıcıları, bulut hizmeti sağlayıcıları, kamu kurumları ve yatırımcılar konsorsiyumlar veya özel amaçlı şirketler (SPV) aracılığıyla ihaleye katılabilecek. Başvurular rekabetçi bir değerlendirmeden geçecek.
Peki hangi ülkeler bu işin içinde? Toplam 18 üye ülke EuroHPC JU ile ortak tedarik anlaşması imzaladı. Listede Almanya, Çekya, Danimarka, Estonya, Fransa, Finlandiya, Hırvatistan, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Yunanistan, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Portekiz ve Slovakya var. Hollanda ve Belçika yok, Avusturya da yok. İlginç bir seçim…
Tedarik süreci iki aşamalı ve iki grup halinde işleyecek. Birinci grupta dört projeye ilk aşamada 100 milyon euro, ikinci aşamada 400 milyon euroya kadar AB finansmanı sağlanacak. Bu tesisler, Avrupa’nın en güçlü yapay zeka fabrikasında kurulu olan kadar en gelişmiş işlemciyi konuşlandıracak, sonra kapasiteyi üç katına çıkaracak. İkinci grupta ise üç proje var: ilk aşamada 200 milyon, ikinci aşamada 800 milyon euroya kadar fon alacak. Bu tesisler en güçlü fabrikanın iki katı işlemciyle başlayıp dört katına çıkacak. Yani ciddi bir ölçek…
Küresel yapay zeka kullanımı hızlanırken, Avrupa’nın kendi altyapısını kurması şart. Bu dev tesisler sadece donanım değil, aynı zamanda Avrupalı start-up’lara da yer verecek. Tedarik zincirini güçlendirmek için Avrupalı ve benzer düşüncedeki ülkelerden donanım alınabilecek. Ayrıca AB-ABD ticaret mutabakatı kapsamında AMD, Nvidia ve Qualcomm ile niyet mektubu imzalandı. Yani Amerikalı çip devleri de işin içinde…
İhale süreci 12 Kasım 2026’da kapanacak. Kararlar 2027 başında açıklanacak. İnşaat 2027’de başlayacak ve sözleşme imzasından itibaren en fazla 18 ay içinde tesisler faaliyete geçecek. Yani 2028’in ortaları gibi ilk sonuçları görmeye başlarız herhalde.
Kaynak: Orijinal Haber
